Dyrektywa work-life balance i zmiany w kodeksie pracy

15 grudnia 2024
Adriana Kidawa

Harmonia między obowiązkami zawodowymi a życiem prywatnym nie pozostaje już tylko w sferze idei. Aktualnie wszystkie państwa należące do Unii Europejskiej wprowadzają regulacje gwarantujące taką równowagę. Przejawia się ona w elastycznym czasie pracy, udogodnieniach dla pracujących rodziców i opiekunów, ograniczeniach w zawieraniu umów na okres próbny i czas określony. Taką konieczność spowodowała Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1158 w sprawie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym. 

Czym jest work-life balance?

Work-life balance to pojęcie, które coraz częściej pojawia się w przestrzeni publicznej w kontekście zatrudnienia i dobrostanu pracowników. Odnosi się ono do harmonii między życiem zawodowym a prywatnym. Z założenia, praca nie powinna dominować nad innymi aspektami życia, takimi jak rodzina, przyjaciele, zdrowie, rozwój zainteresowań czy rozwój osobisty. Work-life balance oznacza takie zarządzanie czasem i energią, aby móc realizować wyznaczone cele zawodowe i jednocześnie mieć możliwość odpoczynku i realizacji osobistych pasji. Work-life balance to przede wszystkim jasne ustalanie granic między czasem pracy a czasem wolnym. To również elastyczne podejście do godzin pracy, umożliwienie pracy zdalnej. Dla zachowania równowagi, zaleca się unikanie nadgodzin czy przenoszenia obowiązków zawodowych do domu, już po faktycznym zakończeniu pracy.

Zachowanie równowagi pomiędzy życiem zawodowym a prywatnym zmniejsza stres, ale nie tylko. Jest ono fundamentem utrzymania zdrowia psychicznego i fizycznego oraz zwiększenia ogólnego zadowolenia z życia. 

Zrównoważony rozwój dla Twojej firmy w naszym najnowszym ebooku

Skontaktuj się z nami, aby otrzymać pomoc prawną od doświadczonych specjalistów, którzy odpowiedzą na Twoje pytania.

Co wynika z Dyrektywy work-life balance?

Urlop ojcowski

Każdy ojciec (lub równoważny rodzic) ma prawo do urlopu w wymiarze 10 dni roboczych z okazji narodzin dziecka. Do właściwych organów krajowych należy ustalenie, czy urlop ojcowski powinno się wykorzystać przed narodzinami czy po narodzinach dziecka. 

Co ciekawe, uprawnienie to nie jest w żaden sposób uzależnione od stanu cywilnego czy sytuacji rodzinnej. Nie ma na nie wpływu również staż pracy oraz wcześniejsze okresy zatrudnienia.

Urlop rodzicielski

Kolejnym obowiązkiem jest zapewnienie pracownikom urlopu rodzicielskiego w wymiarze 4 miesięcy. Urlop ten można wykorzystać w dowolnym momencie, nie później niż do ukończenia przez dziecko 8. roku życia. Zasadą jest, że 2 miesiące urlopu rodzicielskiego przysługują tylko jednemu rodzicowi.

W przypadku urlopu rodzicielskiego, możliwość jego wykorzystania można uzależnić od wcześniejszego okresu zatrudnienia czy stażu pracy. Próg ten nie może przekroczyć 1 roku. 

Naturalnie więc nasuwa się pytanie, czy pracodawca może odmówić udzielenia urlopu rodzicielskiego? Pracodawca nie może odmówić udzielenia urlopu, jednak może go odroczyć. Tę kwestię każdorazowo mają regulować przepisy krajowe. Jeśli przepisy wskazują wprost na możliwość odroczenia, pracodawca może w danym momencie nie przyznać urlopu. Taka decyzja musi jednak być uzasadniona poważnymi zakłóceniami w funkcjonowaniu pracodawcy i zawierać pisemne jej uzasadnienie. 

Przepisy pozostawiają władzom krajowym możliwość dostosowania warunków dostępu do urlopu rodzicielskiego do potrzeb rodziców adopcyjnych oraz rodziców z niepełnosprawnościami oraz rodziców dzieci z niepełnosprawnościami oraz cierpiących na choroby przewlekłe. 

Urlop opiekuńczy

Poza urlopem ojcowskim i rodzicielskim, pracownicy są również uprawnieni do skorzystania z urlopu opiekuńczego. Jego wymiar wynosi pięć dni roboczych w roku. 

Urlop z powodu siły wyższej

W pilnych sprawach rodzinnych spowodowanych chorobą lub wypadkiem, jeżeli niezbędna jest natychmiastowa obecność pracownika, ma on możliwość skorzystania z czasu wolnego od pracy. z powodu działania siły wyższej.

Elastyczna organizacja czasu pracy

Kolejnym uprawnieniem, jakie przyznaje Dyrektywa work-life balance jest elastyczna organizacja czasu pracy. Może się o nią zwrócić pracownik posiadający dziecko do (minimalnie) 8 roku życia. 

Pracodawca wprawdzie może odmówić elastycznej organizacji pracy lub odroczyć ją w czasie, jednak każdy taki przypadek musi zawierać pisemne uzasadnienie.  

Obserwuj nas